Cerkiew w Jastrzębiku

Cerkiew w JastrzębikuNa północ od Muszyny, pod południowymi zboczami Jaworzyny Krynickiej leży dawna łemkowska wieś Jastrzębik. Jej zabudowa wciśnięta w dolinę potoku o tej samej nazwie między Nowińską Górę a Smereczny staje się coraz bardziej gęsta gdy poruszamy się w górę potoku. Obecnie wieś zamieszkują Polacy ale do 1947 roku była to jedna z wielu Rusińskich miejscowości na tym terenie. Dopiero Akcja Wisła zniszczyła bezpowrotnie dawny świat Łemków. Zostali oni wysiedleni na północ i zachód Polski. Pozostało jednak kilka śladów po dawnych mieszkańcach – kapliczki i krzyże przydrożne, stary cmentarz czy najbardziej widoczna, stojąca w górnej części doliny przy drodze cerkiew 

Zbudowana w pierwszej połowie XIX wieku w charakterystycznym dla tych terenów stylu zachodniołemkowskim składa się z nawy, trójbocznie zamkniętego prezbiterium oraz wydłużonego babińca z przylegającą do niego wieżą. Kiedy patrzy się na cerkiew z boku widać wyraźnie, że jej proporcje są lekko zaburzone. Stało się tak z powodu przebudowy, która miała miejsce niedługo po jej wybudowaniu. Jastrzębik był w tym czasie wsią dużą i powiększenie babińca stało się konieczne aby wszyscy mieszkańcy mogli w swobodny sposób uczestniczyć w nabożeństwie. Dzięki temu powstała konstrukcja rzadko spotykana w tych rejonach. W większości cerkwi Łemkowszczyzny wieża obejmuje bowiem babiniec. Tu zaś jest do niego dostawiona i dodatkowo obudowana zachatą.

Przebudowa spowodowała także konieczność wymiany dachu. Tylko nad nawą znajdziemy tu charakterystyczną konstrukcję namiotową. Natomiast prezbiterium i babiniec nakryte są dachami kalenicowymi. Wieża, podobnie jak prezbiterium i nawa zwieńczone są baniastymi, blaszanymi hełmami.

Wewnątrz zachował się pochodzący z XVIII wieku ikonostas stojący jeszcze w poprzedniej jastrzębickiej cerkwi. Warto zwrócić na niego uwagę, gdyż odbiega on od innych spotykanych w tym rejonie. Rząd Deesis przedstawiający Apostołów zanoszących błagalną modlitwę do Chrystusa ustawiony został schodkowo, a poniżej pojawiła się rzadko spotykana ikona przedstawiająca Chrystusa w grobie. Nie mniej cenne są ikony wprawione w parapet chóru muzycznego. Pochodzą one z wcześniejszego XVII wiecznego ikonostasu i także przedstawiają Apostołów. Całości wystroju dopełniają liczne ikony w ołtarzach bocznych i na ścianach nawy.